Oktober staat in het teken van Cyber Awareness. Een goed moment dus om nu al stil te staan bij hoe alert we moeten zijn op signalen van een datalek. Datalekken worden lang niet altijd ontdekt door technische monitoring, maar vaak doordat een medewerker iets opvalt of een klant iets meldt. Hoe sneller je dit signaleert, hoe sneller er kan worden ingegrepen.
Dit zijn 10 signalen waar je direct scherp op moet zijn:
- Onverwachte inlogpogingen – Waarschuwingen van inloggen vanaf onbekende locaties of apparaten, vooral buiten werktijden. Vaak zijn dit de eerste tekenen dat inloggegevens misbruikt worden.
- Wachtwoorden werken ineens niet meer – Wanneer je account is vergrendeld of je wachtwoord niet meer geldig is, kan dat betekenen dat een aanvaller je account heeft overgenomen.
- Onverklaarbare bestandswijzigingen – Documenten die plots verwijderd, aangepast of verplaatst zijn zonder duidelijke reden kunnen wijzen op ongeautoriseerde toegang.
- Nieuwe gebruikers of rechten – Zie je accounts of toegangsrechten verschijnen die niet zijn aangevraagd? Dit kan een teken zijn dat iemand privileges probeert te vergroten.
- Toename in foutmeldingen of systeemcrashes – Vooral bij applicaties die gevoelige data bevatten. Dit kan veroorzaakt worden door pogingen om data te exfiltreren.
- Verdachte e-mails uit eigen domein – Phishingmails die lijken te komen van collega’s of interne adressen zijn een sterk signaal dat mailaccounts of systemen zijn misbruikt.
- Ongebruikelijk netwerkverkeer – Grote hoeveelheden data die naar onbekende IP-adressen of landen worden verstuurd kunnen duiden op datadiefstal.
- Klanten of partners melden vreemde berichten – Zoals facturen, nepaanbiedingen of bijlagen die nooit door jouw organisatie zijn verstuurd. Vaak merk je via hen dat er iets misgaat.
- Nepaccounts en spookprofielen – Op LinkedIn duiken geregeld nepaccounts op met overtuigende profielfoto’s en functies. Deze profielen proberen connecties te leggen voor phishing of om later misbruik te maken van jouw netwerk. Een variant hierop: zodra een nieuwe medewerker wordt aangekondigd op de website of social media, verschijnen er nepaccounts die deze persoon imiteren en direct phishingberichten sturen naar collega’s of klanten.
- Onverklaarbare toegang tot gevoelige dossiers – Als auditlogs laten zien dat gevoelige bestanden zijn ingezien of gekopieerd door personen zonder legitieme reden, moet dit direct onderzocht worden.
Waarom dit telt
Een datalek blijft vaak weken of zelfs maanden onopgemerkt. Hoe eerder signalen worden opgepikt, hoe kleiner de schade en de kans op reputatieverlies of boetes. Technologie helpt, maar medewerkers vormen de voorste verdedigingslinie.
Praktisch advies:
- Meld verdachte situaties altijd direct bij IT of security, ook als je twijfelt.
- Check connectieverzoeken op LinkedIn en wees kritisch bij onbekende profielen.
- Wees alert op phishing rondom nieuwe medewerkers: een aangekondigde naam is vaak een trigger voor aanvallers.
Een bewustwordingscultuur is cruciaal: niet alleen systemen beveiligen, maar ook mensen trainen om afwijkingen te herkennen.
